Nationejobs.com
 

Management Corner

มุมสำหรับนักบริหาร ที่มองหาแนวทาง การบริหารงาน และการจัดองค์กร แนะแนวคิดด้านบริหารจัดการใหม่ๆ ที่กำลังได้รับ ความสนใจ จากนักบริหาร และในแวดวง การพัฒนาบุคลากร

 
 

วันที่: 2006-11-24

ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จในโรงงาน
เถ้าแก่โรงงานหรือผู้บริหารการผลิตสมัยใหม่ จำเป็นที่จะต้องมีเครื่องมือการบริหารจัดการสำหรับการควบคุม ติดตาม และการพัฒนากระบวนการผลิตมาใช้ในโรงงานของตนเอง

เครื่องมือการบริหารการผลิตอย่างหนึ่งที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบันนี้ ได้แก่ การสร้าง ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จในการทำงาน หรือที่มักเรียกกันสั้นๆ เป็นภาษาอังกฤษว่า KPI

ซึ่งย่อมาจากคำเต็มว่า Key Performance Indicator แปลกันเป็นภาษาไทยที่ใช้กันทั่วไปคือ ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จในการทำงาน หรือคำอื่นๆ ที่มีความหมายใกล้เคียงกับคำภาษาอังกฤษ

การกำหนด KPI ในการทำงานให้กับกระบวนการหรือพนักงาน จะทำให้สามารถวัดผลงานที่ออกมาได้ชัดเจนเป็นรูปธรรม ทำให้พนักงานได้ทราบว่า งานที่ตนเองทำลงไปนั้นเกิดผลดีผลเสียต่อกิจการของบริษัทอย่างไร มากน้อยแค่ไหน

ทำให้ทิศทางการทำงานและการพัฒนางานเป็นไปได้อย่างชัดเจน สอดคล้องกับแนวทางหรือนโยบายโดยรวมขององค์กร

นอกจากนี้ ยังจะทำให้เกิดความเข้าใจและสามัคคีร่วมแรงร่วมใจกันระหว่างพนักงานในแผนกต่างๆ เนื่องจาก KPI สามารถใช้เป็นตัวร่วมที่จะสื่อสารความหมายของสิ่งที่องค์กรหรือบริษัทต้องการ ไปยังพนักงานในแผนกต่างๆ ได้ทั่วทั้งบริษัทในคราวเดียวกัน

ดังนั้น การสร้างดัชนีชี้วัดความสำเร็จในการทำงาน หรือ KPI นี้ ควรคำนึงถึงหลักสำคัญต่างๆ ได้แก่

- ต้องสอดคล้องกับเป้าหมายหลักขององค์กร

- ต้องวัดได้

- ต้องสะท้อนผลการทำงานได้ชัดเจน

- ต้องมีความยุติธรรมในการประเมินผล

- ต้องสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นในการทำงานได้ชัดเจน

ท่านเจ้าของหรือผู้บริหารโรงงานที่สนใจ อาจลองพิจารณา ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จ ที่ผมรวบรวมมาเป็นตัวอย่างต่อไปนี้ แล้วทดลองเลือกดัชนีบางตัวที่เหมาะสมและสามารถวัดได้ในกิจการของท่าน เพื่อนำไปพัฒนาใช้ได้ตามความต้องการ

ตัวอย่างดัชนีการวัดผลผลิต

ผลผลิตของพนักงานรายบุคคล - วัดจากจำนวนชิ้นงานหรือผลผลิตที่พนักงานผู้นั้นทำได้เป็น รายชั่วโมง รายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือน

ผลผลิตโดยรวมของโรงงาน - วัดจากจำนวนชิ้นงานหรือผลผลิตทั้งหมดของโรงงาน / จำนวนพนักงานทั้งหมด เป็น รายชั่วโมง รายวัน รายสัปดาห์ หรือ รายเดือน

ประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักร (Overall Equipment Effectiveness หรือ OEE) - วัดจาก อัตราการเดินเครื่อง x ประสิทธิภาพการเดินเครื่อง x อัตราคุณภาพ

(หมายเหตุ: ผมเคยเขียนรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการวัดค่า OEE ผ่านทางคอลัมน์นี้มาแล้ว สำหรับท่านผู้อ่านที่ต้องการจะได้บทความเกี่ยวกับ OEE กรุณาขอมาได้ฟรี ที่อีเมลของทีมงาน biz@nationgroup.com ครับ)

อัตราการหยุดของกระบวนการ - นับจากการบันทึกทุกครั้งที่กระบวนการหยุด

อัตราการเสียของเครื่องจักร - นับจากการบันทึกทุกครั้งที่เครื่องจักรเสีย

เวลาเดินเครื่องเฉลี่ยก่อนการเสียของเครื่อง - วัดจาก เวลาเดินเครื่องทั้งหมด / จำนวนครั้งที่เครื่องจักรหยุด

เวลาเฉลี่ยในการซ่อมเครื่องจักร - วัดจาก เวลารวมที่ใช้ในการซ่อมเครื่อง / จำนวนครั้งที่ซ่อม

เวลาในการเปลี่ยนรุ่นการผลิต - วัดจากเวลาที่ใช้จริงในการเปลี่ยนรุ่นการผลิตแต่ละครั้ง

เวลาเฉลี่ยในการเปลี่ยนรุ่นการผลิต - วัดจาก เวลารวมที่ใช้ในการเปลี่ยนรุ่น / จำนวนครั้งที่มีการเปลี่ยนรุ่น

รอบเวลาการผลิต - วัดจาก ช่วงเวลาที่ผลิตภัณฑ์แต่ละชิ้นหลุดออกมาจากสายการผลิต

ตัวอย่างดัชนีการวัดระดับคุณภาพ

จำนวนข้อร้องเรียนจากลูกค้า - วัดจากบันทึกการร้องเรียนของลูกค้า

จำนวนครั้งการคืนสินค้าจากลูกค้า - วัดจากบันทึกการคืนสินค้าจากลูกค้า

จำนวนของเสียจากเครื่องจักร - วัดจากบันทึกจำนวนของเสียที่ออกมาจากเครื่องจักรหรือสายการผลิตนั้นๆ

จำนวนของเสียเฉลี่ย - วัดจาก จำนวนของเสียทั้งหมด / จำนวนเครื่องจักร หรือสายการผลิต

จำนวนงานแก้ไขหรือซ่อมแซม - วัดจากบันทึกจำนวนงานแก้ไขหรือซ่อมแซม

อัตราการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของของเสีย - วัดจาก (จำนวนของเสียในงวดนี้ - จำนวนของเสียในงวดที่แล้ว) / จำนวนของเสียในงวดที่แล้ว * 100%

อัตราการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของงานแก้ไขหรือซ่อมแซม - วัดจาก (จำนวนงานแก้ไขหรือซ่อมแซมในงวดนี้ - จำนวนงานแก้ไขหรือซ่อมแซมในงวดที่แล้ว) / จำนวนงานแก้ไขหรือซ่อมแซมในงวดที่แล้ว

ตัวอย่างดัชนีการควบคุมต้นทุนการผลิต

ต้นทุนผลิตภัณฑ์ต่อหน่วย - วัดจากต้นทุนการผลิตรวม (แรงงาน + วัตถุดิบ + โสหุ้ย) / จำนวนชิ้นหรือหน่วยที่ผลิตได้

ต้นทุนแรงงานต่อหน่วย - วัดจาก ค่าใช้จ่ายแรงงาน / จำนวนชิ้นหรือจำนวนหน่วยที่ผลิตได้

ต้นทุนพลังงานต่อหน่วย - วัดจาก ค่าใช้จ่ายพลังงาน / จำนวนชิ้นหรือจำนวนหน่วยที่ผลิตได้

มูลค่าสินค้าคงคลัง - วัดจาก มูลค่าสินค้าคงคลังประเภทต่างๆ ในแต่ละงวด

ค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมเครื่องจักร - วัดจาก ค่าใช้จ่ายรวมในการซ่อมแซมเครื่องจักร ต่อปี

ค่าใช้จ่ายในการสำรองอะไหล่ - วัดจาก มูลค่ารวมของอะไหล่ที่ใช้ในการซ่อมบำรุงที่อยู่ในสต็อก

ตัวอย่างดัชนีชี้วัดความปลอดภัยในการทำงาน

จำนวนรวมของการเกิดอุบัติเหตุ - วัดจาก จำนวนครั้งของการเกิดอุบัติเหตุทั้งหมด

จำนวนครั้งของการเกิดอุบัติเหตุรุนแรง - วัดจาก บันทึกหรือรายงานการเกิดอุบัติเหตุรุนแรง

จำนวนครั้งของเหตุการณ์ที่เกือบทำให้เกิดอุบัติเหตุ (Near-miss Incident) - วัดจาก บันทึกหรือรายงานเหตุการณ์ที่เกือบทำให้เกิดอุบัติเหตุ

จำนวนการปรับปรุงเพื่อการป้องกันอุบัติเหตุ - วัดจาก บันทึกหรือรายงานการปรับปรุงเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ เมื่อเลือกได้ว่า ดัชนีตัวใดน่าจะนำมาใช้ได้กับกิจการของท่าน ขอให้ท่านรวบรวมดัชนีเหล่านั้นและนำมาเขียนเรียงกันไว้เป็นตาราง เช่น ดัชนี วิธีการวัด เกณฑ์ที่ต้องการ

1. ผลผลิตรายบุคคล วัดจากจำนวนชิ้นงานหรือผลผลิตที่พนักงานผู้นั้นทำได้เป็น รายเดือน ไม่น้อยกว่า 50 ชิ้นงาน

2. อัตราการเสียของเครื่องจักร วัดจากบันทึกจำนวนครั้งที่เครื่องจักรเสียรวมทั้งเดือน ไม่เกิน 3 ครั้ง ฯลฯ ฯลฯ ฯลฯ

หากยังไม่มีการกำหนดเกณฑ์ที่ต้องการมาก่อน ก็จะต้องเริ่มทำการเก็บข้อมูล เพื่อนำมาเป็นแนวทางในการกำหนดเกณฑ์ที่มีความเป็นไปได้ และท้าทายให้พนักงานต้องตั้งใจทำงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ตาม KPI ที่ได้กำหนดไว้

เรียบเรียงโดย : เรวัต ตันตยานนท์

สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 บริษัท เนชั่นมัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) พ.ศ. 2543