Nationejobs.com
 

After Work

สมดุลของการงาน และชีวิต

 
 

วันที่: 2006-09-29

ปากดีเป็นศรีแก่ปาก
มีคำสำนวนพูดแหย่กันเล่นว่า "พูดดีเป็นศรีแก่ปาก พูดมากปากจะมีสี" แต่สำหรับยอดชายนายชาติ หนุ่มวัยทำงานอายุยังไม่ขึ้นเลขสาม เป็นคนเก็บปากเก็บคอ พูดจาสุภาพและระมัดระวังถ้อยคำอยู่เสมอ

แต่สิ่งที่เขากลับไม่ค่อยระวังเอาเสียเลยก็คือเรื่องบุหรี่ ยิ่งทำงานหนักยิ่งสูบ บางวันตกถึงสองซองไม่ไยไพต่อคำเตือนและรูปภาพทุเรศทุรังอันเป็นผลมาจากการสูบบุหรี่ที่อยู่บนซอง ชาติพบว่าตัวเองมีอาการผิดปกติบางอย่าง แผลร้อนในภายในช่องปากมักเกิดขึ้นเป็นประจำ แต่ละครั้งกินเวลาเนิ่นนาน มันจะเป็นสัญญาณบอกอะไรกับเขาหรือเปล่า

สิ่งที่เขาหวาดวิตกอยู่ตอนนี้คือ กลัวจะได้ยินคำว่า "มะเร็งปาก" ออกมาจากปากหมอ

"อัตราการเกิดของโรคมะเร็งช่องปากจะพบในเพศชายสูงกว่าเพศหญิง ซึ่งส่วนใหญ่จะพบมะเร็งในระยะลุกลาม แต่แท้จริงแล้วโรคมะเร็งช่องปากสามารถรักษาให้หายได้หากตรวจพบในระยะเริ่มแรก" ทันตแพทย์เสรี ปาการเสรี ผู้อำนวยการแผนงานวิจัยโครงการวิจัยและพัฒนาคู่มือการตรวจช่องปากด้วยตนเองสำหรับประชาชน สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข กล่าว

มะเร็งในช่องปากเป็นมะเร็งที่มีอุบัติการณ์สูงเป็นอันดับ 4 ของโรคมะเร็งในผู้ป่วยชาย และอันดับที่ 7 ของโรคมะเร็งในผู้หญิง สาเหตุเกิดจากไวรัสเอสพีวีและเอชไอวี/เอดส์ ที่ส่งผลให้ภูมิต้านทานลดลง รวมไปถึงเชื้อราและแบคทีเรีย ทั้งนี้ ผู้ที่สูบบุหรี่และดื่มสุรามีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งช่องปากเพิ่มขึ้น ซึ่งผลจากการสำรวจพบว่าผู้ที่ป่วยเป็นมะเร็งช่องปากเป็นผู้ที่มีประวัติการสูบบุหรี่ ดื่มสุรากว่า 90%

ไม่เพียงแต่บุหรี่เท่านั้น ยาสูบ ยาเส้น ก็เป็นตัวการที่หลายคนนึกไม่ถึงเช่นกัน สารเคมีจากยาสูบ และลักษณะการเสพ มีผลชักนำให้เกิดมะเร็งช่องปาก โดยเฉพาะมะเร็งเยื่อบุผิว ใบยาสูบ สารจากยาสูบ ไม่ว่าจะใช้ด้วยการสูบ การเคี้ยว การเหน็บที่ริมฝีปาก หรือการใช้ไปป์ ล้วนแต่มีความสัมพันธ์กับมะเร็งที่ใดที่หนึ่งในช่องปาก

การคาบไปป์สูบยานั้นสัมพันธ์กับมะเร็งริมฝีปาก โดยเฉพาะตำแหน่งที่ไปป์กดทับบ่อยๆ เหตุชักนำมะเร็งจากการสูบไปป์ อาจเป็นความร้อน อาจมาจากวัสดุที่ทำด้ามไปป์

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาที่เกิดจากการระคายเคืองจากฟันที่แหลมคม ฟันปลอมไม่กระชับ ตลอดจนแผลเป็นในช่องปากเรื้อรังเป็นเวลานาน ขณะที่ข้อมูลทางวิชาการบ่งบอกว่า หากบริเวณริมฝีปากของคนเราได้รับแสงแดดในช่วงเวลา 10 โมงเช้าถึงบ่าย 3 โมงเย็น ต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน มีโอกาสเสี่ยงในการเป็นโรคมะเร็งได้มากกว่าคนทั่วไป

อวัยวะในช่องปาก อาจเกิดโรคมะเร็งได้ในทุกตำแหน่ง ไม่ว่าจะเป็นลิ้น กระพุ้งแก้ม ริมฝีปาก เหงือก เพดานปาก พื้นปากใต้ลิ้น ลิ้นไก่ ต่อมทอนซิล และส่วนบนของลำคอ

ทันตแพทย์ กล่าวว่า การตรวจคัดกรองมะเร็งช่องปากในปัจจุบันทำได้โดยวิธีการตรวจช่องปากทางเวชกรรม การตรวจภาพถ่ายรังสีช่องปากและขากรรไกร ซึ่งทำโดยแพทย์เท่านั้น แต่สำหรับผู้ที่สงสัยว่าตนเป็นมะเร็งช่องปากหรือไม่ สามารถตรวจช่องปากด้วยตนเองได้ โดยการสังเกตง่ายๆ ดังนี้ หากพบว่ามีฝ้าขาวหรือฝ้าแดง และมีเลือดออกในช่องปาก มีแผลเรื้อรังนานเกิน 2 สัปดาห์ ฟันโยก ฟันหลุดเนื่องมาจากเนื้องอก ใส่ฟันปลอมที่เคยใช้ไม่ได้ คลำพบก้อนที่คอ อ้าปากกว้างไม่ได้ ซึ่งเหล่านี้เป็นอาการเริ่มต้นของผู้ป่วย

หากมีสัญญาณดังกล่าวเกิดขึ้นให้ลองตรวจหามะเร็งช่องปากอย่างง่ายด้วยตนเอง โดยขั้นแรกให้ยืนอยู่หน้ากระจกเงาและใช้ไฟฉายส่องเข้าไปดูสิ่งผิดปกติที่เกิดขึ้นภายในช่องปาก ไม่ว่าจะเป็นบริเวณกระพุ้งแก้ม เพดาน เหงือก ลิ้นไก่ ลิ้น และฟัน เป็นต้น โดยระหว่างที่ส่องไฟฉายให้สังเกตถึงลักษณะผิดปกติของอวัยวะต่างๆ ภายในปาก

ต่อมาให้ใช้มือลูบคลำบริเวณภายนอกปาก บริเวณกกหูทั้ง 2 ข้าง ซึ่งเป็นบริเวณของต่อมน้ำลาย ขากรรไกร เพื่อสำรวจดูว่ามีตุ่ม ก้อน หรือเนื้อแข็งเป็นไตผิดปกติหรือไม่ แต่ก่อนที่จะคลำภายในช่องปาก จะต้องล้างมือให้สะอาด และใช้นิ้วชี้คลำบริเวณกระพุ้งแก้มจากนั้นลูบคลำให้ทั่วทั้งริมฝีปากบน ล่าง ลิ้น พื้นปาก เพดานอ่อน เพดานแข็ง หากพบก้อนเนื้อที่แข็งเป็นไตผิดปกติ ประกอบกับมีเลือดออกในช่องปาก ให้รีบปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจดูอาการทันที เพราะหากปล่อยไว้เรื้อรังการรักษาจะทำได้ยากขึ้น ซึ่งในกรณีของ ชาติ ยังไม่พบสิ่งแปลกปลอมเกิดขึ้น

การรักษาขึ้นอยู่กับชนิดและตำแหน่งของมะเร็ง รวมทั้งระยะของโรค สำหรับรอยโรคขนาดเล็ก อาจผ่าตัดออกได้โดยไม่ทำให้เกิดการผิดรูปของใบหน้า แต่สำหรับในบางตำแหน่ง เช่น ริมฝีปาก การใช้รังสีรักษา จะให้ผลการรักษาที่ดีเท่ากันกับการผ่าตัด แต่มีข้อดีที่เหนือกว่า คือ ยังสามารถรักษาโครงสร้างและการทำงานปกติไว้ได้

ส่วนในระยะลุกลาม จะใช้การรักษาร่วมระหว่างการผ่าตัดและการฉายรังสี ส่วนเคมีบำบัดนั้น อาจมีบทบาทร่วมในการลดขนาดก้อนที่ใหญ่มากก่อนเริ่มการรักษาด้วยการผ่าตัดหรือฉายรังสี

"สำหรับผู้ที่ไม่ต้องการเผชิญกับมะเร็งช่องปาก ให้หลีกเลี่ยงสิ่งที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองในช่องปาก ได้แก่ การสูบบุหรี่ และดื่มสุรา ตลอดจนการใช้น้ำยาบ้วนปากเป็นประจำ เนื่องจากน้ำยาบ้วนปากมีส่วนทำลายสมดุลของช่องปาก ทำให้เกิดเชื้อรา และการระคายเคืองในช่องปากตามมา" ทันตแพทย์ กล่าว

รวมถึงหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่ผ่านการทอด และอาหารที่หวานจัด เค็มจัด และเผ็ดจัด โดยเน้นรับประทานผักผลไม้ให้มีสัดส่วนมากกว่าเนื้อสัตว์ และที่สำคัญควรตรวจสุขภาพช่องปากเป็นประจำทุก 6 เดือน เพื่อป้องกันโรคมะเร็งที่พร้อมจะเป็นได้ตลอดเวลาหากไม่ป้องกัน

เขียน : จุฑารัตน์ ทิพย์นำภา

สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537
บริษัท เนชั่นมัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) พ.ศ. 2543